26. dec, 2016

You never know!

 

Je weet het niet! Dat is wat ik leer uit het verhaal van de kleine Tijn. Ik weet wél dat ik niet hoef uit te leggen wie Tijn is. Dat weet heel Nederland. Tijn maakte het verschil. Hij had dat van te voren niet bedacht maar het gebeurde wel. Dit is wat ik hieruit leer: Je weet het niet! Je weet niet wanneer je het verschil maakt. Ik leer van Tijn ook dat de grootste kans om het verschil te maken juist bestaat op de momenten dat je zelf niet de ambitie hebt om het verschil te maken. Pas als het moment voorbij is kunnen we met terugwerkende kracht zoeken naar “de zin” en “het hogere doel.” Misschien lukt het om het leven op die momenten te doorgronden maar de kans dat het je niet lukt is vele malen groter. Je weet het gewoon niet. Het gebeurt.

Ik vraag me serieus af of de namen die we toekennen aan de mensen die volgens ons het verschil gemaakt hebben, dit van te voren hadden gepland. Ik denk het niet. Het gebeurt.

Van docenten wordt gezegd dat ze het verschil kunnen maken. Ja, dat kan, of niet. Je weet het niet. Je kunt het verschil maken ook in dit beroep niet plannen. Ooit zei een leerling tegen mij dat een telefoontje van mij aan hem ervoor gezorgd had dat hij zijn examen haalde. Ik belde hem omdat hij niet op school was en was alleen maar kwaad aan de telefoon. “Waar ben je en waarom ben je niet op school?” Pisnijdig gooide ik die woorden eruit naar hem. Leerlingen zijn er heel goed in staat om op zo’n moment een heel arsenaal aan excuses te verzinnen maar hij had er op dat moment geen enkel antwoord meer op. Hij haalde bakzeil en zijn diploma. Wist ik veel. Ik heb het overigens heel lang niet geweten. Hij vertelde het mij pas een aantal jaren geleden toen hij even langs kwam op zijn oude school, geflankeerd door twee schattige kleine jongetjes. Je weet het niet. Sterker nog, je weet ook niet op welke manier je het verschil mogelijk gaat maken en op welke schaal dat effect zal hebben. Er is alleen maar te concluderen dat het zo is geweest als je terugkijkt.

Wat het verhaal van Tijn nog meer met me doet is dat het mijn geloof in het leven weer een beetje terug geeft. Alle gebeurtenissen uit het afgelopen jaar hebben mij cynisch gemaakt. Ik ben gaan geloven in de “domheid” van mensen. Aanslagen, het verkiezen van idioten als wereldleiders, de volstrekt scheve verdeling van de welvaart over de wereld, de vluchtelingencrisis, handelsembargo’s, de toegenomen controledruk, camera’s, overal camera’s en op kleine schaal een debiele mail van een leerling, maken dat ik wakker word met het idee dat ik weer een dag te overleven heb in een wereld die zijn einde volgens mij hard tegemoet gaat. Mijn reactie daarop is cynisme en terugtrekken. Ik sluit me graag op in mijn eigen huis. Dat ken ik. Daar zijn mensen die mij liefhebben en daar bepaal ik wie of wat er binnenkomt. Zo zet ik mijn verdedigingslinie op. De reactie op de actie van Tijn leert me dat het misschien wel meevalt met die “domheid”. Het leert me dat het leven zijn eigen intelligentie heeft en dat het tijd word dat ik daar weer op durf te vertrouwen. Ik ben ook onderdeel van dat leven. Er zijn mensen die voor mij het verschil maken en ik ga er vanuit dat ik dat bij tijd en wijlen dus ook doe. Misschien juist wel wanneer ik boos ben. You never know.