17. dec, 2016

De Toon

Het is de toon die de muziek maakt.

 

In de film “The Eagle”, vecht een Romeins legioen tegen Engelse barbaren. “Hold the line”, schreeuwt de aanvoerder. Op één lijn met de schilden omhoog strijden de Romeinen tegen hun vermeende vijand. “Hold the line”. Zodra de eenheid doorbroken wordt verlies je terrein aan de vijand. “Hold the line”, een eenvoudig principe. De kracht van samen. Samen op één lijn maakt het leger sterk.

“Hold the line”, zou nu mijn oproep zijn in het onderwijs. “Hold the line”, nu de aanval van zoveel kanten komt. De parallel met oorlogvoering kan uiteraard niet rücksichtslos doorgetrokken worden maar het “Hold the line” principe is wel nodig om overeind te blijven in de roerige wereld van het onderwijs.

Passend onderwijs, klassengrootte, schaalvergroting, de registratie dwang, het door ouders en leerlingen compleet uit zijn verband getrokken recht van vrije meningsuiting, het statusverlies van de docent, het zijn voorbeelden van de aanval waar nodig een “Hold the line” antwoord op moet komen. Dat doen we bij ons op school ook. Achter de schermen zijn we druk bezig om de lijn te houden. In het team vinden we hem in de gezamenlijkheid van onze taak en hoe we die het beste kunnen uitvoeren.

Naast de Romeinen moest ik ook denken aan de film “As it is in heaven”. Een zweedse dirigent zet in zijn geboortedorp totaal verschillende mensen bij elkaar en weet daar een geweldig koor mee te vormen. Hij laat iedereen eerst zijn grondtoon vinden. Gronden, aarden en je eigen toon vinden. Dat spreekt mij aan en daar wil ik iets mee. Met de Romeinen en de film in mijn achterhoofd ben ik mijn experiment begonnen.

De vrijdag is voor mij een intensieve lesdag. Vierde klassen waarin de leerlingen nog geen enkel besef hebben van de inhoud van het woord “eindexamen” en tweede klassen waar de leerlingen al bij binnenkomst over elkaar heen rollen daarbij het meubilair in hun kielzog meenemend.  Eerder rolde ik na deze lessen redelijk oververmoeid het weekend in. Vandaag niet. Vandaag begon ik mijn kleine experiment. Om de rust in mijn eigen hoofd te bewaren zet ik vaak relax muziek op. Met oordopjes in sluit ik me af van de buitenwereld en concentreer ik me op het werk dat ik moet doen. Het helpt mij om rustig te worden dus waarom zou ik dit niet inzetten in de klas. Omdat ik daar geen zwaarwegende tegenargumenten voor kon verzinnen had ik bij binnenkomst muziek opgezet die eigenlijk het meest weg heeft van de monotone oertoon. Zacht op de achtergrond klonk deze toon die maar heel miniem in hoogte varieert. De leerlingen in alle klassen hadden aanvankelijk niet eens door dat er iets te horen was op de achtergrond. Het effect van de toon was overweldigend. Nog voor ze de drempel over waren werden ze bevangen door een rust die ik dit jaar nog niet eerder heb meegemaakt. Een enkele leerling vroeg waar het geluid vandaan kwam en om mijn experiment niet te verstoren zei ik dat de luchtverversingsinstallatie in school vandaag een extra geluid maakte. Ook bij de klassikale uitleg was de toon zacht op de achtergrond te horen. De toon die hen een beetje deed gronden. In de rust die de klassen overviel was er voor mij eindelijk weer ruimte om de leerlingen te zien als individuen op weg naar de grote mensenwereld. De rust in de klas maakt de uitleg duidelijk. De rust in de klas zorgt voor concentratie bij het zelfstandig werken. De rust in de klas zorgt ervoor dat ik individuele hulp kon bieden en het kwartje dat bij veel leerlingen daardoor viel, deed de rest. Er is hier uiteraard geen sprake van wetenschappelijk verantwoord experimenteren, placebogroepen en lange termijn effectmeting. Het maakt niet uit. Vandaag heeft de strategie gewerkt. Vandaag is mijn experiment begonnen. En ik hou de lijn.