20. mrt, 2016

Hopeloos ouderwets

Hopeloos ouderwets.

 

Ik ben hopeloos ouderwets. Ik ben opgegroeid in de tijd dat in ieder gezin de regie werd bepaald door rust, reinheid en regelmaat. Mijn moeder werkte zich de blubber in huis aan de reinheid. Op school was de regelmaat terug te vinden in een lesrooster dat er een heel jaar lang hetzelfde uitzag en je er iedere les zeker van was dat degene die je de vorige les als docent voor een vak had, ook nu weer ten tonele zou verschijnen. De rust lag in het feit dat er geen buitensporige digitale afleiding was. Opzienbarend en misschien denk je dat ik bijna 100 moet zijn. Niets is minder waar. De tijd die ik hier in een paar zinnen omvat is de tijd van 30 jaar geleden.

In mijn lessen merk ik dat mijn ‘comfortzone’ de ouderwetse aanpak is. We zijn een school waar iedereen gelijk is maar niemand hetzelfde en deze zin leg ik regelmatig in mijn voordeel uit aan de leerlingen. We zijn allebei mens en daar houdt de gelijkheid wat mij betreft, zolang ik de docent ben, meteen ook weer op. Ik ben de volwassene en in mijn beroep als docent draag ik veel meer verantwoordelijkheden dan de leerlingen in mijn klassen. Ik ben degene die hen de beginselen van economisch denken probeert bij te brengen onder het regime van rust, reinheid en regelmaat. Rust wil ik in mijn lessen hebben zodat er aandacht is voor hetgeen ik probeer uit te leggen. Ik wil ook rust in de klas zodat leerlingen zich goed kunnen concentreren op de te maken opgaven en ik in alle rust die leerlingen kan helpen die mijn aandacht nodig hebben. Reinheid betekent voor mij dat je mijn klaslokaal netjes houdt. Geen troep op de grond maar in de prullenbak en de stoel wordt aangeschoven als leerlingen het lokaal verlaten. Regelmaat is terug te vinden in de lesopzet. Overzichtelijk en redelijk voorspelbaar. Gods, hoe heerlijk is het als het zo iedere dag zou kunnen gaan.

Steeds vaker ben ik een gevecht aan het voeren met mezelf om mijn grenzen te bewaken. Ik weet dat de omheining van het speelveld helder moet zijn. Ik verzet het hekwerk als ik zie dat leerlingen in staat zijn om meer verantwoordlijkheden te dragen. Zie ik geen groei in het dragen van verantwoordelijkheden, dan leg ik het hekje nog neer om het speelveld. Klein, overzichtelijk en veilig.

De digitale middelen die er beschikbaar zijn, brengen mij in gevecht met mijn eigen grenzen. Ik loop steevast van lokaal naar lokaal met een bakje waarin aan het begin van de les alle mobiele telefoons moeten liggen. Dat werkt prima als ik klassikaal werk. Het gevecht begint als de leerlingen zelfstandig aan het werk moeten. Na een uitleg, meestal standaard langer dan de voor gedicteerde spanningsboog van de gemiddelde vmbo-leerling ( ik daag hen graag uit om over eigen grenzen heen te gaan) is het tijd om het geleerde in praktijk te brengen. Tenminste, dat is dan de bedoeling. Voor de leerlingen in mijn klassen is het tijd voor een sanitaire stop of het afmaken van het gesprek dat ze al begonnen waren bij binnenkomst van de les, maar dat wreed door mijn uitleg werd onderbroken.

En hier komt dan het gevecht.

Ik dirigeer iedereen achter zijn eigen boek en schrift en vaak is mijn redmiddel om de rust te bewaren dat ik werk met een tijdslot. De eerste 20 minuten ben je helemaal stil en daarna ook, maar dat laatste verzwijg ik. In het kader van ‘met mijn tijd meegaan’( of was het nu ‘moe zijn van het gevecht’) heb ik de mobiele telefoon teruggegeven en toegestaan dat er naar muziek geluisterd mocht worden tijdens het maken van de sommen. Er ging een zucht van verlichting door de klas en een enkele leerling vroeg angstvallig of het wel goed ging met mij. Het gaat heel goed met mij en zeker na deze verruiming van het speelveld. Ik gooi de rust in die zin overboord dat ik een nieuwe rust heb gevonden. De rust van de oordopjes in. Wat een zalige serene rust daalde er over de klas toen iedereen zijn oordopjes in deed en zijn muziek op zette. Zwaar gebogen over hun boek en met minieme ritmische bewegingen, was iedereen met zichzelf en niemand anders aan het klooien met de sommen.

Soms moet het hekje van de speelweide gewoon wel open. Zeker als je als docent soms je leerlingen onderschat en ze toch een klein beetje te weinig verantwoordelijkheid hebt gegeven.