25. feb, 2016

Geweldig onderwijs

Geweldig onderwijs.

Recht uit het hart!

Vanmorgen las ik een artikel waarin het effect van bepaalde maatregelen om het onderwijs te verbeteren in twijfel werden getrokken. Met de komst van de komende verkiezingen werden bij voorbaat de paradepaardjes van de politieke partijen in twijfel getrokken ondersteund door wetenschappelijk onderzoek. Hoewel noodzakelijk leidt kleinere klassen, meer geld, investeren in ICT, het stevig aanpakken van docenten en de in stroom van zwakke leerlingen niet of nauwelijks tot significant beter onderwijs. John Hattie, McKinsey en de OECD ondersteunen deze bevindingen met cijfers. In het opinie stuk werd ook aangegeven wat wel werkt. Docenten die leren van elkaar, de professionaliteit verhogen binnen het bestaande docentencorps en de lerarenopleidingen en er van bewust zijn dat deze veranderingen snel effect hebben.

En zo’n opinie stuk laat mij vervolgens niet los. Er rijzen vragen en ik heb flashbacks naar situaties uit de bestaande praktijk die de onderzoeken ondersteunen dan wel onderuit halen. Hoewel ik mijn bevindingen niet kan staven met cijfers en daar is mijn eerste vraag: Hoe meet je in godsnaam “goed” onderwijs? Naar welke cijfers wordt gekeken en welke relevantie hebben deze cijfers voor het zelfstandig functioneren van de leerlingen die de school verlaten. Het curriculum halen door te slagen voor een eindexamen en het liefst binnen de daarvoor gestelde termijn lijkt mij een kortzichtige manier van meten van onderwijs en ik snap ook wel dat dit de enige manier is. Alle andere variabelen die op de ontwikkeling van jongeren van toepassing zijn worden in deze onderzoeken niet mee genomen. Ceteris Paribus. Het lijkt wel economie en volgens mij is hier een groot raakvlak te vinden. Ik ben nog steeds op zoek naar de politicus die de relevantie van het volgen van onderwijs kan uitleggen naar het profijt voor de individuele burger in plaats van het verhogen van internationale concurrentiepositie van Nederland, hogere arbeidsproductiviteitscijfers, meer kansen op de arbeidsmarkt die de uitgaven van de overheid verlagen en de maatschappij minder laten opdraaien voor de ziektekosten die voort kunnen komen uit het niet succesvol kunnen zijn op de arbeidsmarkt.

Enige tijd geleden zat ik met een collega aan de dinertafel in een restaurant. Naast ons zat een grote groep mensen die overduidelijk een uitje hadden met het werk. Hoewel een gevaarlijke uitspraak leek het mij dat het gemiddelde opleidingsniveau van deze groep mensen op het gemiddelde van de Nederlandse bevolking lag. Meer dan de helft van de Nederlanders is gemiddeld geschoold. De groep vertegenwoordigt een florerend bedrijf. Een zeer succesvol bedrijf in het bevoorraden van vrachtvliegtuigen op Schiphol. Samen leveren zij een bijdrage aan de internationale concurrentiepositie van Nederland. Eén van de medewerkers vertelde dat zij altijd met elkaar uit eten gingen als ze een hele drukke periode op het werk succesvol hadden afgesloten. Harde werkers dus met hart voor de zaak. Wie van deze mensen was de raddraaier op school die de docent iedere keer weer op de kast wist te krijgen. Wie van deze mensen heeft over de opleiding wat langer gedaan dan strikt noodzakelijk. Wie van deze mensen kan eigenlijk helemaal niet goed uit zijn hoofd rekenen maar weet de hulpmiddelen op zo’n voortreffelijk manier te gebruiken dat het vliegtuig nooit te zwaar beladen zal zijn? Wie van deze mensen is dyslectisch maar schrijft met behulp van een computerprogramma de facturen uit en kan eventuele brieven fatsoenlijk de deur uit krijgen omdat er nu eenmaal een spellingsprogramma op ‘word’ zit en er een bereidwillige collega is die de brief nog even naleest?

Wat in godsnaam is excellent onderwijs? Ik geloof  niet in kenniseconomie. Ik geloof in mensen en gestimuleerd worden onder andere d.m.v. onderwijs om jezelf te laten groeien. Ik geloof in onderwijs waarin iedere leerling de mogelijkheid krijgt om te ontdekken waar zijn innerlijke vuur voor brand. Ik geloof niet in onderwijs waarin we de individuele leerlingen op een grote hoop gooien en analyseren met behulp van cijfers. Hoge input, output en doorstroomcijfers zijn geen garantie voor lagere maatschappelijke kosten. Ik geloof in onderwijs dat een totaal pakket kan leveren. Kennis, vaardigheden, menswording en het behalen van je eigen gestelde doelen. Niet de doelen die door de politiek bepaald worden maar de doelstellingen van ieder individu an sich. En daar heb je excellente docenten voor nodig. Daarvoor is het nodig dat docenten in staat zijn om verbinding met leerlingen te kunnen maken. Daar is ruimte in tijd voor nodig en dat kost geld. Daarvoor is het nodig dat de leraar zelf goed weet wat hij met zijn onderwijs wil bereiken. En daarmee is mijn bruggetje geslagen naar de uitkomsten van het onderzoek uit het opiniestuk; Docenten die leren van elkaar en hun professionaliteit verhogen. Lerarenopleidingen die gericht zijn op het afleveren van docenten met passie voor het vak en de bereidwilligheid om een leven lang in verbinding te staan met hun leerlingen. Ik heb hier geen harde cijfers voor nodig. Iedere gepassioneerde docent kan op gevoelsniveau beredeneren dat hier de kern van beter onderwijs te vinden is.

Bron: Jaap Versfelt. ‘Wat zorgt voor geweldig onderwijs? En vooral: wat niet.